Podczas jednego ze spotkań z Polakami, którzy mieszkają i pracują na zachodzie Europy, usłyszałem, że na określenie swojego pracodawcy, osoby, która się nimi opiekowała, załatwiała formalności, używano terminu „patron” „patronka”. „Moja patronka wyznaczyła mi pracę... dała mi wolne...” itd. Lekko mnie to zaskoczyło, ponieważ słowo to kojarzyło mi się przede wszystkim ze świętymi. Ta sytuacja jednak dobrze oddaje znaczenie tego terminu. Patron to przecież opiekun, protektor, obrońca. Co więcej, jeśli sięgniemy do języka łacińskiego, z łatwością zobaczymy, że brzmi ono podobnie jak słowo ojciec – pater.

Patroni Europy, święci Cyryl i Metody, których wspominamy 14 lutego, są niewątpliwie opiekunami i obrońcami naszego kontynentu. Kiedy patrzymy na ich życie i działalność, możemy się przekonać, że mają również coś z ojcostwa: dają życie, wychowują, pozostawiają dziedzictwo. Święty Jan Paweł II w encyklice Slavorum Apostoli podkreślił: „Realizując własny charyzmat, Cyryl i Metody wnieśli decydujący wkład w budowę Europy nie tylko jako wspólnoty wiary chrześcijańskiej, ale także jako organizmu państwowego i kulturowego”. Ich niestrudzone działania na rzecz ewangelizacji Słowian sprawiły, że ludy te otworzyły się na Chrystusa i Jego Ewangelię, mogły budować swoją kulturę, tożsamość, tworzyć historię własnych narodów na podstawie wartości chrześcijańskich. Święci patroni jak ojcowie zrodzili narody słowiańskie dla Chrystusa i wychowywali je w Chrystusie, pozostawiając chrześcijańskie dziedzictwo.

We współczesnym duszpasterstwie dość powszechne jest słowo „inkulturacja”, które oznacza wszelkie działania na rzecz tego, aby Ewangelia jak najowocniej docierała do ludzi różnych kultur, języków i zwyczajów.

Bez wątpienia pionierami w tej dziedzinie byli święci Cyryl i Metody. Za ich przyczyną księgi Pisma Świętego oraz teksty liturgiczne zostały przetłumaczone na język słowiański. Zapisano je za pomocą specjalnie stworzonego alfabetu, który został doskonale dostosowany do specyfiki języka. Spotkało ich za to wiele utrapień, ale działania te przyniosły owoce na wielką skalę. Ci wielcy Apostołowie, działający w IX wieku, byli niezwykle pomysłowi i wyjątkowo nowocześni jak na tamte czasy. Pozostali jednak wierni Chrystusowi, Ewangelii, Kościołowi i tradycji. Owa nowoczesność nie uszczupliła nic z przekazanego dziedzictwa. Wręcz przeciwnie – pomogła przekazać je ludom słowiańskim.

Wydaje się, że dziś w imię nowoczesności próbuje się ośmieszyć to, co konserwatywne, tradycyjne. Ukazywane jest ono jako coś przestarzałego, nie na czasie, przeterminowanego, do zapomnienia, a nawet wyrzucenia.

Takie podejście sprawia, że odcinamy się od korzeni.

Nie można budować przyszłości, zapominając całkowicie i niszcząc przeszłość. Święci Cyryl i Metody pokazują, że konserwatyzm nie musi być wcale nudny i przestarzały. Kultywowanie tradycji i wartości może przebiegać w sposób twórczy i nowoczesny.

Jan Paweł II w 1998 r. mówił: „Wspomnienie świętych Cyryla i Metodego jest dla mnie sposobnością, by przypomnieć chrześcijanom i wszystkim ludziom dobrej woli na naszym kontynencie o tym, co możemy określić jako «wyzwanie europejskie», to znaczy o potrzebie budowania Europy głęboko świadomej swojej przeszłości, gorliwie zabiegającej o realizację praw człowieka, solidarnej z narodami innych kontynentów w dążeniu do pokoju i rozwoju na skalę światową”. Współczesna Europa, a w jej ramach również Polska, szuka oraz wyznacza wciąż nowe cele i wyzwania. Gołym okiem widać, że niektóre z nich są wręcz destrukcyjne. Godzą w ludzką godność, przeczą europejskiej tożsamości i spychają na margines wartości chrześcijańskie. Być może konserwatywni, aczkolwiek nowocześni w działaniu patroni Europy staną się dla niej inspiracją, wyznaczą właściwe kierunki jej rozwoju, zapewnią spokojną przyszłość. Patrząc na współczesną Europę, wydaje się, że wyzwanie europejskie zdefiniowane przez świętego papieża Polaka wciąż czeka na realizację.