W Tel Awiwie październikowa temperatura - trzydzieści kilka stopni. Najpierw jedziemy nad Jezioro Galilejskie, nad Jordan. Za kilka dni drogą nadmorską przez Hajfę i Tel Awiw dotrzemy do Jerozolimy i Betlejem.
Jesteśmy pielgrzymami. Rano, patrząc przez okno autobusu na Jezioro Galilejskie, Góry Baszanu (Wzgórza Golan) czy mury Jerozolimy, śpiewamy Godzinki pełne biblijnych metafor. Wieczorem, dojeżdżając do hotelu, odmawiamy Różaniec. O zachodzie słońca nucimy „Barkę” na jeziorze Genezaret. W najgorętszej porze dnia odmawiamy modlitwę „Anioł Pański” przed Grotą Zwiastowania w Nazarecie. Kolędujemy w kościele św. Katarzyny w Betlejem i śpiewamy pieśń eucharystyczną w Wieczerniku. I mamy nasz codzienny Wieczernik - Mszę św. w hotelowym pomieszczeniu przejmującym naprędce funkcję kaplicy. Wieczernik mamy też w malowniczej scenerii Góry Błogosławieństw, w Kanie Galilejskiej, gdzie pary małżeńskie tradycyjnie odnawiają swoje śluby, i w jerozolimskim kościele Pater Noster, wśród tablic z Modlitwą Pańską, zapisaną w różnych językach świata. A potem na górze Karmel.
Odkrywamy Ziemię Świętą warstwami. Tę najgłębszą warstwę, podziemną - Grotę Zwiastowania, mieszkalną grotę na Polu Pasterzy - nieme świadectwo ubogiego życia betlejemskich pastuszków, Grotę Narodzenia... Grotę przy kościele Pater Noster na zboczu Góry Oliwnej - gdzie, według tradycji - Pan Jezus uczył Apostołów modlitwy „Ojcze nasz”. I to przejmujące podziemie, w którym Chrystus Pan spędził długie godziny przed męką.
Wyżej są budowle z czasów starożytnych, m.in. Bazylika Narodzenia, ruiny synagogi w Kafarnaum, często tylko fragmenty kamiennych murów - pozostałości po budowlach zburzonych w czasie najazdu perskiego. Nad nimi resztki świątyń krzyżowców. I wreszcie kościoły zbudowane w XIX, czasem w XX wieku. Jeśli mierzyć znaczenie zabytku upływem czasu, nieszczególnie szacowne... Ale każdy z nich przypomina o znanym z Ewangelii wydarzeniu, a przy tym stanowi piękny kawałek świata, wkomponowany w krajobraz jeziora czy wzgórz, w roślinność, którą powoli uczymy się rozpoznawać - cedry, figowce, oliwki, migdałowce. Na górze Tabor jest nam tak dobrze, że czujemy żal, kiedy busiki zabierają nas w dół.
W Betlejem i w Jerozolimie czeka na nas coś innego - splątane kompleksy budowli prawosławnych, ormiańskich, katolickich i innych, w których bez przewodnika można pobłądzić jak w labiryncie. A jednak tu właśnie najlepiej można dostrzec coś niepowtarzalnego - tradycję, jej bogactwo, nawarstwianie się, przenikanie. I trwanie.

Pielgrzym czy turysta?

Dotykamy świętych miejsc. Bo pielgrzym chce świętego miejsca dotknąć, czasem je ucałować. Dla tej chwili bezpośredniego fizycznego kontaktu z miejscem uświęconym tradycją gotów jest stać cierpliwie w długiej kolejce.
W Izraelu bywają też turyści - widzą to, co my, fotografują jak my. Jakich pielgrzymek jest najwięcej? Podobno rosyjskich. Rosjanie są wszędzie. W amfiteatrze w Cezarei, nad Morzem Martwym... Kupują świeczki, którymi dotkną świętych miejsc, a potem ofiarują najbliższym. Głos rosyjskiego przewodnika przed Grotą Narodzenia czy w Bazylice Grobu Pańskiego, tłumaczący rzeczy najprostsze, męczy i rozprasza (nie mówiąc o tym, jak męczy koszulka z dwugłowym orłem dokładnie na wysokości wzroku), a przecież wiedza religijna jest potrzebna ludziom z kraju odradzającego się zwolna po latach ateistycznej indoktrynacji.
Śliczna chińska Madonna w Nazarecie wśród figur i obrazów Matki Bożej z wielu krajów świata uświadamia nam jednak, że wciąż jeszcze są kraje, z których trudno tu przyjechać nie tylko ze względu na odległość i koszt.
Nasz izraelski przewodnik Dawid jest Żydem, nasz izraelski kierowca Samer - Arabem i muzułmaninem. Dzięki Dawidowi uczymy się rozumieć Żydów. Zarówno tych rozpoznawalnych po stroju, którzy pozostali przy mnogości przepisów Starego Prawa, jak i tych, którym pozostał świąteczny obyczaj i przekonanie, że jest Bóg, który w jakiś niepojęty sposób wybrał ich naród.
W Betlejem, po drugiej stronie muru oddzielającego Izrael od Autonomii Palestyńskiej, poznajemy także racje drugiej strony bliskowschodniego konfliktu. Nasza przewodniczka, pani Ewa, Polka, żona Palestyńczyka, szczupła blondynka, w swoich objaśnieniach trzyma się jednak ściśle historii i religii, bez „wycieczek” w politykę.

Ślady Boga

Wieczorem przed wyjazdem nadchodzi wiatr zawodzący jesiennie. Rano z torbami i walizkami wychodzimy w deszcz. Niebawem pora deszczowa zacznie się na dobre. Zazieleni się wszystko na nowo, nawet Pustynia Judzka będzie inna niż wczoraj, gdy w palącym słońcu przechodziliśmy przez tereny wykopalisk w Quamran.
Warto pielgrzymować do Ziemi Świętej. Warto - łatwo powiedzieć. W czasach kryzysu, kiedy mnóstwo polskich rodzin ledwie wiąże koniec z końcem? Kiedy ubogie dzielnice polskich miast przypominają peryferie Betlejem, a dla wielu rodzin nawet wspólny wyjazd do nieodległego sanktuarium bywa problemem?
A przecież wielu Polaków jeździ po świecie, choćby na plaże Egiptu. Czasem, przy okazji, oglądają piramidy, przechadzają się wśród resztek cywilizacji rozpaczliwie walczącej ze śmiercią. Czy nie lepiej dotknąć śladów Boga żywego?
Ktoś powiedział, że pielgrzym przyjeżdżający z Ziemi Świętej ma jedną niepokojącą cechę - przez długi czas nie potrafi o niczym innym mówić. A są podobno i tacy, którzy tam wracają.

*Autorka została nagrodzona wyjazdem do Ziemi Świętej za zajęcie drugiego miejsca w konkursie „Mój Krzyż”, zorganizowanym przez redakcję „Niedzieli”. Konkurs „Mój Krzyż” nasz tygodnik ogłosił na początku Wielkiego Postu w 2010 r. Pierwszą nagrodę w konkursie zdobyła Bogusława Legierska. Laureatki razem odbyły pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Sponsorem pielgrzymki było Konsorcjum Polskich Biur Podróży Trade and Travel z Łodzi.