Mogiły mówią darnią ziemi, która się wiosną zazieleni. Mogiły mówią zimną płytą, że moc Chrystusa ją odmieni. Mogiły mówią świec płomieniem, że po nas idą dzieci o oczach błyszczących szczęściem zadziwienia i błękitu... Mogiły mówią kwiatów wonią, że dobroć i miłość trwają wiecznie. Mogiły mówią szeptem liści, że dar modlitwy owocuje. Mogiły mówią krzyża znakiem, który jak klucz otwiera wieczność... na Zmartwychwstanie. Mogiły mówią też o odrzuceniu, zdradzie i klęsce, o mroku wiecznie trwałym.

- Daj Panie zmarłym ciszę szczęścia, a nam owocne zamyślenie...

Listopadowy dzień przynosi zamyślenie i zachęca do przyjścia na cmentarz w samotności, by lepiej usłyszeć wymowę ciszy...

W filmie Waleczne serce bohater walczący o wolność Szkocji, ginąc wśród męczarni na oczach tłumu wypowiada znamienne słowa: " Każdy wie, że kiedyś umrze... ale nie każdy wie jak żyć".

Za czasów komuny wmawiano nam, że wszystkie zrywy narodowe, powstania i walki były zgubą dla narodu, wtedy szczególnie, kiedy nasi ojcowie walczyli z caratem i systemem. Dobrze, że mieliśmy mądrych rodziców, odważnych nauczycieli pomagających nam myśleć w prawdzie i wolności ducha, w patriotyzmie i wierze. Eliza Orzeszkowa w swojej powieści Gloria Victis oddaje Chwałę Zwyciężonym. Powtórzmy za nią: chwała tym, którzy zginęli w mrozach i śniegu Syberii czy Kazachstanu - bo tam pozostał posiew ludzi mocnych. Chwała tym z Charkowa i Lwowa, gdyż tam jest skrawek Polski.

Chwała tym z Oświęcimia, gdzie zabłysła świętość ojca Maksymiliana. Chwała księdzu Jerzemu Popiełuszce i tym zamęczonym przez komunistów, bo dzięki nim w cząstce "Solidarności" Naród przenosi to, co nazywa się godnością i wolnością ducha...

Ale czy my rozumiemy tę lekcję? O nie - jesteśmy tępymi uczniami. Wydaje się nam, że pudełko wygodnego mieszkania, szybkiego samochodu i kolorowego telewizora to szczęście - to wszystko. A wszystko to Bóg, wiara, sumienie godne i czyste, to praca, nauka twórcza dla innych i Ojczyzny. To zmaganie się z sobą, ze swoimi wadami i grzechami, aby być w mocy Ducha dobrym, to znaczy świętym... Św. Rafał Kalinowski, karmelita, Sybirak - mówił, że największe i jedyne przebudzenie duszy ludzkiej jest przy konfesjonale, a Polsce potrzeba więcej potu ze zmęczenia w pracy, niż krwi przelewanej za wolność. Hrabina Morosini w książce T. Bojarskiej powie do Tadeusza Kościuszki: "Wy Polacy umiecie po bohatersku umierać, ale nie umiecie po bohatersku żyć" .

Kochani! Uczmy się po bohatersku żyć - wszyscy i wszędzie. Na ten egzamin mamy jeszcze podarowany czas życia, długi lub krótki. Uczmy się po bohatersku żyć, o to proszą mogiły i ci, którzy przeszli przez próg śmierci w wieczność, oby szczęśliwą. "Błogosławieni, którzy w Panu umierają".