Reklama

Rodzina

Nowe "standardy" ojcostwa po wejściu w życie ustawy o in vitro?

Ojcem dziecka urodzonego wskutek zabiegu in vitro będzie mógł być jakikolwiek mężczyzna wskazany na podstawie oświadczenia kobiety, którego prawdziwości nie sposób będzie zweryfikować. Z kolei po osiągnięciu pełnoletniości takie dziecko nie pozna swego biologicznego ojca, bo ten zachowa anonimowość. Przepisy te umożliwią wdrożenie w naszym kraju praktyki tzw. surogacji, czyli macierzyństwa zastępczego, z którego będą mogły korzystać także osoby pozostające w związkach jednopłciowych.

[ TEMATY ]

in vitro

ojcostwo

WIKIPEDIA

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Jak w świetle ustawy o leczeniu niepłodności wygląda kwestia zrzekania się i nabywania praw ojcowskich? Zdaniem pytanych przez KAI ekspertów, ustawa niesie ze sobą niebezpieczeństwo wielu nadużyć, na które w trakcie prac nad tym dokumentem z premedytacją przyzwolono.

Kontrowersyjne ojcostwo

W ustawie ustalono różnicę między dawstwem partnerskim (osób w związku małżeńskim lub we wspólnym pożyciu) nasienia, zarodków lub komórek rozrodczych i dawstwem innym niż partnerskie, polegającym na otrzymaniu komórek rozrodczych bądź zarodka od innych osób. Istnieją liczne kontrowersje związane są z tym drugim typem przekazania materiału genetycznego.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Powstaje bowiem pytanie, czy mężczyzna, który - w świetle ustawy o leczeniu niepłodności - zgodzi się w wyniku dawstwa innego niż partnerskie na przeniesienie nasienia do ciała biorczyni, nabywa jednocześnie - wraz z podpisaniem stosownego oświadczenia o zgodzie - prawa ojcowskie, czy też ta procedura nie musi wcale oznaczać uznania ojcostwa?

Okazuje się, że procedura dawstwa innego niż partnerskie nie oznacza uznania ojcostwa przez dawcę nasienia. Co więcej, uznanie przez niego ojcostwa na gruncie ustawy o leczeniu niepłodności jest wręcz wykluczone. Stanowi o tym wyraźnie treść art. 30 pkt 5b, który wskazuje, że komórki rozrodcze mogą być pobierane od dawcy w celu dawstwa innego niż partnerskie przy zachowaniu określonych warunków. Jednym z nich jest to, by kandydat na dawcę został przed wyrażeniem zgody szczegółowo poinformowany o braku jakichkolwiek praw wobec dziecka, które urodzi się w wyniku procedury in vitro.

"Oświadczenie dawcy nasienia (przy dawstwie innym niż partnerskie) ma jedynie charakter zgody na dysponowanie swoim nasieniem przy jednoczesnym zrzeczeniu się dalszych praw względem ewentualnie poczętego dziecka, wynikających z prawa rodzinnego. Na mocy ustawy o leczeniu niepłodności dawstwo nasienia nie jest w ogóle powiązane z dotychczasowymi konsekwencjami prawnymi, gdzie wręcz zasadnym byłoby rozpatrywanie domniemań dotyczących ojcostwa" - wyjaśniają dr Tymoteusz Zych i Karina Walinowicz, analitycy Instytutu na rzecz Kultury Prawnej "Ordo Iuris".

Reklama

Ustawa o leczeniu niepłodności eliminuje traktowanie dawcy jako potencjalnego ojca dziecka w świetle prawa. - Mimo, że bezsprzecznie będzie on biologicznym ojcem dziecka, jest on expressis verbis pozbawiony wszelkich wynikających z prawa rodzinnego praw i obowiązków wobec niego. W konsekwencji, także dziecko pozbawione jest analogicznego uprawnienia wobec swojego biologicznego ojca, którego tożsamości nigdy nie będzie mogło poznać. Uprawnienia do identyfikacji biologicznego ojca nie będzie posiadać także matka dziecka (określona w ustawie jako biorczyni), która zawsze w przypadku dawstwa inne niż partnerskie musi być anonimowa wobec biologicznego ojca - wyjaśniają analitycy.

Bez prawa do tożsamości?

Sytuacja prawna dziecka urodzonego w wyniku zapłodnienia in vitro przy zastosowaniu procedury dawstwa innego niż partnerskie będzie dużo mniej korzystna niż dziecka poczętego w inny sposób, w tym w procedurze dawstwa partnerskiego. Zasadniczym problemem jest zasada anonimowości dawcy nasienia, której wprowadzenie spowoduje, że w świetle prawa dzieci te będą narażone na nierówne traktowane oraz słabszą ochronę ich interesów, w tym praw, których gwarancje zawarte zostały w dokumentach międzynarodowych.

Dzieci poczęte w procedurze dawstwa anonimowego będą pozbawione prawa do poznania tożsamości własnych rodziców, które zgodnie z obowiązującym prawem jest na gruncie Konstytucji RP konsekwencją prawa do poznania własnej osoby, które z kolei gwarantowane jest przede wszystkim przez przepisy art. 30 (godność człowieka), art. 47 (ochrona życia prywatnego oraz prawo do decydowania o swoim życiu osobistym) oraz art. 72 (ochrona praw dziecka).

Zarazem konsekwentne orzecznictwo polskich sądów potwierdza, że najpełniejsza realizacja zasady dobra dziecka dokonywać się może poprzez zapewnienie możliwości jego wychowania w rodzinie, przede wszystkim w rodzinie naturalnej, a więc poprzez pieczę rodzicielską sprawowaną przez osoby związane z dzieckiem więzią biologiczną.

Reklama

Zgodnie z art. 38 ustawy, po osiągnięciu pełnoletniości dziecko będzie mogło poznać jedynie rok i miejsce urodzenia dawcy oraz informacje na temat stanu jego zdrowia, czyli wyniki badań lekarskich i laboratoryjnych, którym był poddany przed pobraniem komórek rozrodczych. Dane dotyczące stanu zdrowia będzie mógł także poznać prawny przedstawiciel osoby zainteresowanej (dziecka) po złożeniu odpowiedniego wniosku, w którym uzasadni, że jest to konieczne "do uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia" lub ze względu zdrowia tego dziecka.

Sąd Najwyższy zignorowany

Gdy ustawa o leczeniu niepłodności wejdzie w życie, regulacje dotyczące domniemania ojcostwa, procedury jego uznania czy zaprzeczenia w kontekście procedury in vitro zostaną wyłączone ze stosowania, a w ich miejsce stosowane będą przepisy ustawy o leczeniu niepłodności.

Chodzi tu o odniesienie w ustawie do art. 75 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyjaśniający kwestie uznania ojcostwa. Nie będzie on jednak stosowany, gdyż razem z ustawą o leczeniu niepłodności wejdzie w życie nowy przepis k.r.o. - art. 751. Kontrowersja polega na tym, że wprowadzony zostanie za jego pośrednictwem nowy, skrajnie uproszczony tryb uznania ojcostwa na podstawie dwóch oświadczeń, który stanowi odstępstwo od zasad polskiego prawa rodzinnego i może umożliwić daleko idące nadużycia.

Zgodnie z treścią art. 751 k.r.o., do uznania ojcostwa dziecka poczętego wskutek zabiegu sztucznego zapłodnienia wystarczyć będzie złożenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego dwóch oświadczeń. Jedno to oświadczenie matki surogatki, drugie zaś to oświadczenie mężczyzny, którego wskaże ona jako ojca.

Reklama

W trakcie prac nad ustawą Sejm został o tym kontrowersyjnym rozwiązaniu poinformowany w opinii Sądu Najwyższego. Jednak komisja zajmująca się tym projektem całkowicie to zignorowała.

Zdaniem SN, rozwiązanie to „pozostawia wykreowanie rodzinnego stosunku prawnego ojcostwa pomiędzy osobami obcymi poza wszelką kontrolą”. Sąd Najwyższy w swej opinii wzywał Sejm do poważnego przemyślenia tego, czy rzeczywiście chce wprowadzać rozwiązanie kreujące „stosunek ojcowski mężczyzny, od którego dziecko nie pochodzi, który nie jest mężem matki w przypadku urodzenia dziecka wskutek zastosowania procedury medycznie wspomaganej prokreacji” (s. 15).

W praktyce - wskazują eksperci Instytutu "Ordo Iuris" - przepis ten umożliwi uzyskanie prawnego statusu ojca mężczyźnie, który nie jest genetycznie spokrewniony z dzieckiem. Stanie się tak na podstawie oświadczenia kobiety, którego prawdziwości nie sposób będzie zweryfikować.

Jeśli art. 751 k.r.o. wejdzie w życie, w praktyce nic nie będzie stało na przeszkodzie, aby również mężczyzna niebędący partnerem matki mógł zostać przez nią uznany za ojca, pod warunkiem, że wyrazi na to zgodę. "W ten sposób tylnymi drzwiami wprowadza się do polskiego porządku prawnego instytucję macierzyństwa zastępczego (surogacji). Osoby pozostające w związkach jednopłciowych zyskają bowiem prawne narzędzie pozwalające im na wytworzenie stosunku pokrewieństwa między nimi a dzieckiem matki-surogatki. Wystarczy, że złoży ona oświadczenie uznające danego mężczyznę za ojca dziecka" - wyjaśniają analitycy "Ordo Iuris".

2015-08-27 16:20

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Obrońcy życia o finansowaniu in vitro

[ TEMATY ]

in vitro

BOŻENA SZTAJNER

To wydawanie pieniędzy podatników na procedurę etycznie wątpliwą i to w momencie kiedy służba zdrowia boryka się z trudnościami – tak skomentował informację o ministerialnym programie zdrowotnym umożliwiającym finansowanie in vitro z budżetu państwa dr Paweł Wosicki. - Jako Polska Federacja Ruchów Obrony Życia (PFROŻ) jesteśmy przeciwni takim rozwiązaniom – zaznaczył jej prezes. Polscy obrońcy życia przypominają o Konwencji Bioetycznej, której Polska jeszcze nie ratyfikowała i apelują do rządu, aby to uczynił.

CZYTAJ DALEJ

Filipiny odwdzięczają się misjonarzom licznymi powołaniami

2024-05-14 18:22

[ TEMATY ]

powołanie

Filipiny

Karol Porwich/Niedziela

W wyspiarskim kraju, jakim są Filipiny liczba pallotyńskich powołań rośnie z roku na rok. O swojej misji opowiadał w Polsce ks. Bineet Kerketta, misjonarz z Indii, rektor pallotyńskiego seminarium na Filipinach.

Księża pallotyni założyli misję na Filipinach w 2010 r., w Bacolod, na północno-zachodnim wybrzeży wyspy Negros. Chociaż Filipiny to kraj chrześcijański (aż 86 proc. ludności to katolicy), Kościół tam wymaga nadal wsparcia. Powodem jest ogromne rozwarstwienie społeczeństwa i przepaść, jaka dzieli biednych i bogatych. Najbogatsi mają w posiadaniu ogromne plantacje trzciny cukrowej i ryżu, a nawet całe wyspy. Najubożsi z trudem mogą się wyżywić. Nawet kościoły mają osobne. Większość działań w parafii prowadzą świeccy i postępują zgodnie ze swoją mentalnością, tradycją i kulturą. Dlatego wciąż ewangelizacja jest potrzebna.

CZYTAJ DALEJ

Wyjątkowa wystawa w Rzymie

2024-05-14 17:21

[ TEMATY ]

wystawa

Rzym

krucyfiks

Włodzimierz Rędzioch/Niedziela

Obok krucyfiksu św. Marcelego wystawiono „Chrystusa Ukrzyżowanego” Salvatora Dalì i szkic św. Jana od Krzyża.

W ramach obchodów Roku Świętego 2000, 12 marca obchodzony był Dzień Przebaczenia. Na tę okazję Jan Paweł II kazał umieścić w Bazylice Watykańskiej słynny krucyfiks z kościoła św. Marcelego. Miliony telewidzów na całym świecie oglądały Papieża obejmującego ukrzyżowanego Chrystusa - ten papieski gest stał się jednym z symboli pontyfikatu Jana Pawła II.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję