Kiedy odpowiadam za długi męża?

Odpowiedź eksperta
Podstawową okolicznością, która wpływa na zakres odpowiedzialności za długi, jest rodzaj uregulowania kwestii majątkowych między małżonkami. Najpowszechniejszym jest wspólność majątkowa małżeńska, która oznacza, że wszelkie dobra majątkowe nabyte i uzyskane w trakcie małżeństwa stanowią wspólną własność obojga. Taka wspólność powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Do majątku wspólnego nie zaliczamy zatem składników majątku nabytych przed ślubem. Dodatkowo istnieje obszerny katalog dóbr, które nawet w trakcie małżeństwa wchodzą do majątku osobistego małżonka (art. 33 krio).

Drugim sposobem uregulowania kwestii majątkowych między małżonkami jest rozdzielność majątkowa. Powstaje ona wskutek zawarcia umowy wyłączającej wspólność majątkową. W tym przypadku istotne jest, że taka umowa (intercyza) nie wywołuje skutku wstecz. Nie ma zatem możliwości zawarcia umowy rozdzielności majątkowej z datą wsteczną.

W przypadku gdy małżonkowie pozostają w ustroju wspólności małżeńskiej, możliwe są trzy warianty sytuacji:

• gdy wspólnie zaciągają dług – odpowiadają majątkiem wspólnym oraz swoimi własnymi majątkami osobistymi;

• gdy jeden z małżonków zaciąga dług za zgodą drugiego małżonka – odpowiadają majątkiem wspólnym, majątkiem osobistym natomiast odpowiada tylko ten małżonek, który zaciągnął dług;

• gdy jeden z małżonków zaciągnął dług bez zgody drugiego małżonka – odpowiada tylko ten małżonek, który zaciągnął dług, swoim majątkiem osobistym (w postaci wynagrodzenia za pracę, dochodów z innej działalności zarobkowej, korzyści uzyskanych z praw autorskich itp.).

Wyjątkiem od tej zasady są zobowiązania zaciągnięte przez jednego z małżonków w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny – za te zobowiązania małżonkowie odpowiadają solidarnie.

W każdym przypadku, gdy wierzyciel jest w posiadaniu tytułu egzekucyjnego przeciwko jednemu małżonkowi, który zaciągnął zobowiązanie, a chciałby prowadzić egzekucję również wobec drugiego małżonka i uzyskać przeciwko niemu klauzulę wykonalności – musi wykazać dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika. Oznacza to w praktyce, że jeśli np. pod umową kredytu czy pożyczki podpisany jest tylko jeden małżonek i brak na piśmie zgody drugiego małżonka na zaciągnięcie długu, wobec drugiego małżonka egzekucja nie będzie mogła być prowadzona.

Małżonek niebędący dłużnikiem może się sprzeciwić zajęciu – sprzeciw ten należy złożyć u komornika na piśmie lub ustnie do protokołu. Przepisy nie określają terminu, w którym należy wnieść sprzeciw, przy czym najlepiej uczynić to niezwłocznie. Jeżeli małżonek dłużnika sprzeciwi się zajęciu – o sprzeciwie komornik zawiadamia wierzyciela, który w terminie tygodniowym powinien wystąpić o nadanie przeciwko małżonkowi dłużnika klauzuli wykonalności pod rygorem umorzenia egzekucji z zajętej nieruchomości.