Anna Wyszyńska: Jakie objawy wskazują na to, że dziecko może być alergikiem?

Dr n. med. Jacek Brendzel: To zależy, czy mówimy o niemowlętach i małych dzieciach czy o dzieciach starszych. U najmłodszych pacjentów alergie dotyczą przede wszystkim przewodu pokarmowego. Do typowych objawów należą biegunki i wymioty, bóle brzucha, brak przyrostu masy ciała, a także zmiany skórne. Jako przykład łatwych do zaobserwowania zmian skórnych u dzieci przytoczę nienaturalnie zaczerwienione policzki czy łojotokowe zapalenie skóry. Alergia to nieprawidłowe działanie układu immunologicznego, który reaguje nadwrażliwością na jakiś czynnik w diecie lub w środowisku, odczytuje go jako niebezpieczny i wyzwala reakcję obronną w postaci stanu zapalnego. Ta skłonność dziecięcego organizmu może się pojawić w każdym wieku. Dlatego w 6. miesiącu życia, kiedy dieta niemowlęcia ulega rozszerzeniu, kolejne pokarmy, takie jak jarzyny, mięso i jajka, wprowadzamy stopniowo i pojedynczo, aby można było zaobserwować, jak organizm reaguje na nowy składnik diety. Szczególną ostrożność muszą zachować zwłaszcza rodzice, którzy sami są alergikami, ponieważ uwarunkowania genetyczne mają duży wpływ na wystąpienie alergii u dziecka.

Jak manifestują się alergie u dzieci starszych?

Im starsze jest dziecko, tym bardziej złożone są objawy towarzyszące alergiom. Obok reakcji ze strony przewodu pokarmowego mogą wystąpić objawy ze strony innych układów, np. oddechowego. To są zatkane noski, chrząkania, nocne napady kaszlu i inne. Szczególnie trudny jest okres, kiedy dziecko idzie do przedszkola i trafia do nowego środowiska. W tym czasie mogą się ujawnić alergie wziewne na pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, zarodniki grzybów i pleśni.

Jak postępować w przypadku dziecka z alergią?

Trzeba zadbać o diagnostykę. Dość rozpowszechnione jest przekonanie, że testy z surowicy krwi wykonywane u niemowląt nie dają precyzyjnej odpowiedzi w kwestii alergii. To nieprawda. Nie dają one stuprocentowej pewności, ale w kilkudziesięciu procentach ich wyniki są prawidłowe. Już w pierwszym etapie życia dziecka można wykonać testy na podstawowe alergeny, którymi są pełna frakcja oraz frakcje alfa i beta mleka krowiego, kazeina, gluten i wywar z mięsa wołowego. Testy oraz dokładny wywiad pozwalają ustalić sposób postępowania, czyli przede wszystkim dietę. W postępowaniu z alergikami najważniejsza jest eliminacja alergenu. Opracowana wspólnie z lekarzem dieta musi być stosowana rygorystycznie i nie wolno jej samodzielnie zmieniać. Prowadzenie diety na własną rękę, na podstawie np. informacji wyczytanych w internecie, jest ryzykowne. Jeżeli chodzi o alergeny inhalacyjne, czyli inaczej mówiąc: wziewne, to w ich wykrywaniu stosuje się testy punktowe. Te alergeny to wspomniane już pyłki drzew i traw, zarodniki grzybów i pleśni, a także zwierzątka domowe, a właściwie roztocza bytujące w sierści danego gatunku. Alergeny trzeba konsekwentnie ograniczać z otoczenia osoby uczulonej, a jeżeli nie jest to całkowicie możliwe, jak w przypadku pyłków roślin, to przynajmniej eliminować je do minimum. Chciałbym też zwrócić uwagę, że alergeny mają świetne warunki bytowania w niektórych domach, np. tam, gdzie są wykładziny dywanowe albo stosuje się rekuperację. W diecie dzieci alergicznych trzeba zredukować do minimum słodycze, zwłaszcza te, w których obecne są orzeszki arachidowe, bo te często są przyczyną uczuleń.