PRZESŁANIE PAPIEŻA
Droga pokoju

O drodze pokoju, wciąż odległej od realnego życia, napisał papież w przesłaniu na 55. Światowy Dzień Pokoju. Przypomniał, że mimo prób dialogu wciąż nasila się ogłuszający zgiełk wojen i konfliktów, a wydatki na cele wojskowe są najwyższe od czasów zimnej wojny. Jako narzędzia do budowania trwałego pokoju Ojciec Święty proponuje dialog międzypokoleniowy, edukację i pracę.

W przesłaniu Franciszek zwraca uwagę, że na świecie nasilają się nie tylko wojny i konflikty, ale także skutki zmian klimatycznych i degradacji środowiska. Dodatkowo postępują choroby o rozmiarach pandemii oraz pogłębia się tragedia głodu i pragnienia. Papież wskazuje trzy drogi budowania pokoju i podkreśla, że w dialogu międzypokoleniowym jesteśmy wezwani do „spulchnienia twardej i jałowej gleby konfliktu i odrzucenia, aby uprawiać tam nasiona trwałego i wspólnego pokoju”. Przypomina, że możliwość wspólnego budowania dróg nie może być oddzielona od edukacji i pracy. Pisze o wzroście wydatków na zbrojenia i stałym ich zmniejszaniu na edukację i apeluje do rządzących o odwrócenie tej tendencji. Przypomina też, że aż jedna trzecia ludności świata w wieku produkcyjnym nie ma dostępu do systemu ochrony socjalnej. „Reakcją na tę sytuację może być jedynie rozszerzenie możliwości godnej pracy. Praca jest bowiem podstawą, na której można budować sprawiedliwość i solidarność w każdej wspólnocie” – zaznacza Franciszek. Zachęca też do wprowadzenia w życie zasad nauki społecznej Kościoła.
w.d.

LIST DO PAPIEŻA
Dziedzictwo założycieli

Ursula von der Leyen, szefowa Komisji Europejskiej, napisała do papieża Franciszka list, w którym reaguje na jego krytykę pod adresem Unii Europejskiej. Kilka tygodni temu Ojciec Święty odniósł się do projektu dokumentu UE, w którym zaleca się unikanie odniesień do Bożego Narodzenia i imion, które kojarzą się z chrześcijaństwem. Papież przypomniał, że w przeszłości postępowali tak naziści i komuniści. Wezwał też Unię, by wróciła do ideałów ojców założycieli i uważała, by nie stać się narzędziem kolonizacji ideologicznej, bo mogłoby to doprowadzić do jej podziałów i upadku. Podkreślił ponadto, że UE powinna respektować specyfikę i suwerenność wszystkich krajów. Von der Leyen w osobistym liście do papieża zapewnia, że UE czerpie inspiracje z „dziedzictwa kulturowego, religijnego i humanistycznego Europy”, które umożliwia „świętowanie Bożego Narodzenia”. Podkreśla też, że tradycje religijne i kulturalne w Europie stanowią integralną część różnorodności, którą KE aktywnie promuje. Zapewnia Franciszka, że zgadza się z jego wizją Europy, w szczególności w odniesieniu do ojców założycieli.
j.k.

PODRÓŻ JAŁMUŻNIKA
Wcześniej się narodził

Kardynał Konrad Krajewski, jałmużnik papieski, odwiedził kilka miast na północy Włoch, by w imieniu Franciszka podziękować różnym osobom oraz instytucjom za wsparcie ubogich i wykluczonych. Stwierdził, że w tych miejscach Jezus narodził się jeszcze przed Bożym Narodzeniem.

Kardynał Krajewski przebywał w diecezjach leżących nieopodal Mediolanu: w Cremonie i Lodi, gdzie otworzył nowe noclegownie. W Mediolanie podziękował osobom, które od 6 lat co miesiąc przysyłają do Rzymu samochód wypełniony jedzeniem. Odwiedził także jeden z zakładów pracy k. Piacenzy, którego pracownicy regularnie oddają swoje bony żywnościowe ubogim. Był też w Padwie, gdzie w budynku więzienia znajdują się piekarnia i cukiernia, w której pracują więźniowie. Działa też przedsiębiorstwo oczyszczania miasta, które zatrudnia 400 osób, w tym te, którym kończą się wkrótce wyroki, i te, którym wyroki już się skończyły, ale nie mają się gdzie podziać.
w.d.

MISJA UNIWERSYTETU
Wielka orkiestra

O misji i znaczeniu uniwersytetów we współczesnym świecie mówił Franciszek w przesłaniu na rozpoczęcie roku akademickiego na Katolickim Uniwersytecie Najświętszego Serca w Mediolanie, który obchodzi 100-lecie istnienia. Ojciec Święty porównał uczelnię do wielkiej orkiestry, w której każdy daje z siebie to, co najlepsze, w harmonii z innymi. Przypomniał wykładowcom i studentom, że wychodząc od współczesnych realiów, są wspólnie wezwani do myślenia, programowania i działania na rzecz wspólnego domu jutra, którego wyznacznikiem nie może być egoizm, ale powinna nim być rodząca nadzieję solidarność.
j.k.

USA, ROSJA, UKRAINA
Chcą gwarancji

Ustalenie terminu rozmów USA – Rosja dotyczących kwestii bezpieczeństwa, które mają się odbyć jeszcze w styczniu, mogłoby świadczyć o zmniejszeniu napięcia w Europie Środkowo--Wschodniej. Nic bardziej mylnego. Rosja naciska na USA i NATO, by odpowiedziały na propozycje dotyczące wiążącego zestawu gwarancji bezpieczeństwa ze strony Zachodu, w tym pozostawienia Ukrainy samej sobie i nierozwijania przez NATO potencjału w Europie Środkowej. Warunki, które stawia Moskwa są dla Sojuszu nie do zaakceptowania, ale podejmuje on rokowania, aby nie dać Rosjanom pretekstu do inwazji na Ukrainę. Moskwa czeka na odpowiedź, co nie przeszkadza jej w szykowaniu się do tej agresji. – To, co USA robią na Ukrainie, jest na naszym progu. Nie będziemy się tylko bezczynnie przyglądać. Jeśli agresywna postawa Zachodu będzie kontynuowana, podejmiemy odpowiednie wojskowo-techniczne środki odpowiedzi i ostro zareagujemy na nieprzyjazne kroki – zapowiedział Władimir Putin podczas spotkania z kolegium resortu obrony, nie sprecyzował jednak, o jaką odpowiedź chodzi. W grę wchodzą niekonwencjonalne zachowania nie tylko z repertuaru wojny psychologicznej. Służby rosyjskie twierdzą, że te ukraińskie, wraz z niezidentyfikowaną amerykańską prywatną firmą wojskową, przygotowują się do przeprowadzenia ataku chemicznego w Donbasie. To dało Putinowi pretekst do zaostrzenia retoryki. Zdaniem ekspertów, to dowód, że Rosja poważnie bierze pod uwagę wojskową ingerencję w sprawy Ukrainy, np. maskowaną „operacją humanitarną”.
j.k.

HANDEL EMISJAMI
Reforma albo blokada

Polska domaga się reformy rynku handlu emisjami CO2. Władze proponują wprowadzenie szeregu rozwiązań korygujących ten rynek, a w przypadku nieznalezienia sojuszników do swojego przedsięwzięcia zapowiadają blokadę „Fit for 55” – pakietu unijnych aktów prawnych, które mają na celu znaczące zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych do 2030 r., rozszerzonego o kolejne branże. Do najważniejszych, a zarazem najtrudniejszych do wynegocjowania należy kwestia samej korekty obecnego systemu ETS, która ma polegać m.in. na ograniczeniu dostępu do rynku dla instytucji finansowych. Zdaniem premiera Mateusza Morawieckiego, dopuszczenie do ETS instytucji finansowych spowodowało, że uprawnienia emisyjne stały się atrakcyjnym instrumentem rynkowym. Najradykalniejsze propozycje dotyczą niedopuszczenia do rynku ETS tych graczy, którzy nie kupują uprawnień na własne potrzeby, lub ograniczenia wpływu ustaleń na ceny energii. Choć inicjatywą udało się zainteresować przedstawicieli m.in. Francji, Czech, Węgier czy Słowenii, pozyskanie większej liczby graczy może być problematyczne.
w.d.

LIDERZY I OUTSIDERZY
Ambitne cele

Poziom PKB nie mówi wszystkiego o kondycji i sile państwa, a także jego gospodarki, ale mówi sporo. Z danych Eurostatu wynika, że ambitny cel Polski – dogonienie najsilniejszych państw Unii Europejskiej – w tym względzie jeszcze długo będzie nieosiągalny. W 2020 r. nieco ponad jedną czwartą (!) unijnego PKB generowały Niemcy (ponad 25%), następnie Francja (17,2%), Włochy (12,3%), i Hiszpania (8,4%). Polska znalazła się na piątej pozycji, generując 3,9% unijnego PKB. Najniższy udział w PKB UE miały Malta (0,1%) oraz Estonia, Cypr i Łotwa (po 0,2%). PKB UE w 2020 r. był o 5,9% niższy niż w 2019 r.; Eurostat wskazuje, że spadek aktywności gospodarczej, a co za tym idzie – PKB, zbiegł się w czasie z ograniczeniami wprowadzonymi w 2020 r. w celu spowolnienia rozprzestrzeniania się koronawirusa. Z porównania PKB w latach 2019 i 2020 w państwach członkowskich UE wynika, że największy cios spadł na gospodarkę Hiszpanii (-10,8%). Jedynym krajem UE, który odnotował wzrost PKB w 2020 r., była Irlandia (+5,9%).
j.k.

DEMOGRAFIA
Zachęcają finansowo

Władze chińskiej prowincji Jilin oferują małżeństwom pożyczki w wysokości do 200 tys. juanów (31,4 tys. dolarów), jeśli para zdecyduje się na posiadanie dzieci. To kolejna chińska prowincja, która w walce z niżem demograficznym sięga po zachęty finansowe. Władze Jilin poinformowały, że pary, które zdecydują się na posiadanie co najmniej dwojga dzieci, mogą liczyć również na zwolnienia z podatków w przypadku prowadzenia drobnego przedsiębiorstwa. Przedłużony został też czas trwania płatnego urlopu macierzyńskiego do 180 (z 98) dni i tacierzyńskiego do 25 (z 15) dni. Ostatni spis powszechny w Chinach, którego wyniki opublikowano wiosną 2021 r., wykazał, że tempo przyrostu naturalnego w kraju jest najniższe od połowy XX wieku.
j.k.

CHINY
Internet pod kontrolą

Kampania „oczyszczania” internetu nabiera tempa. W grudniu sieci społecznościowe ukarano grzywnami za publikację niewygodnych dla władz informacji. Na Sina Weibo (chiński odpowiednik Twittera) nałożono karę w wysokości 3 mln juanów (470 tys. dol.), a na platformę Douban – 1,5 mln juanów (235 tys. dol.). Zarzut bezprawnego rozpowszechniania nielegalnych informacji postawiono platformie pytań i odpowiedzi Zhihu – chińskiemu odpowiednikowi serwisu Quora. Zawiesił on już część swoich funkcji. Kontrolę m.in. nad mediami społecznościowymi, platformami sprzedaży internetowej, aplikacjami do wzywania taksówek czy zamawiania jedzenia, Pekin zacieśnia od kilku miesięcy. Działania te uzasadniane są zwalczaniem praktyk monopolistycznych i troską o prywatne dane użytkowników. Od lat komunistyczne władze Chin blokują obywatelom dostęp do popularnych zagranicznych serwisów internetowych, w tym usług Google oraz Twittera i Facebooka, YouTube’a i portali wielu zachodnich mediów. Chińskie platformy społecznościowe są natomiast ściśle kontrolowane.
w.d.

PRZED MATURĄ
Studniówki

Studniówki mają „odbywać się w sposób bezpieczny i z zachowaniem reguł sanitarno-higienicznych dostosowanych do aktualnej sytuacji epidemicznej” – czytamy w wytycznych w sprawie organizacji studniówek, przygotowanych przez resort edukacji i nauki we współpracy z resortem zdrowia oraz Głównym Inspektoratem Sanitarnym. W balu mogą brać udział osoby, które nie wykazują objawów infekcji lub choroby zakaźnej oraz na które nie został nałożony obowiązek kwarantanny lub izolacji domowej. Rekomenduje się, żeby przy stolikach, w miarę możliwości, siedzieli uczniowie z jednej klasy. Zaleca się też zwiększenie częstotliwości (co godzinę) czyszczenia i dezynfekcji powierzchni dotykowych (np. klamek, włączników światła itp.) oraz miejsc wspólnie użytkowanych (np. toalet). Zwrócono uwagę na konieczność wietrzenia pomieszczeń. Studniówki w budynku szkoły nie mogą się odbywać w przypadku przejścia na nauczanie zdalne lub hybrydowe spowodowane wzrostem zachorowań na COVID-19 wśród społeczności szkolnej.
j.k.

SPRAWIEDLIWOŚĆ
Miasta ze wsi

DZIEJOWA Dziesięć miejscowości uzyskało wraz z nowym rokiem prawa miejskie. Ich wnioski pozytywnie zaopiniował rząd. Nowe miasta to: Cegłów, Nowe Miasto i Jedlnia-Letnisko w woj. mazowieckim; Lutomiersk i Bolimów w woj. łódzkim; Olsztyn w woj. śląskim; Iwaniska w woj. świętokrzyskim; Kaczory w woj. wielkopolskim; Pruszcz w woj. kujawsko-pomorskim; Izbica w woj. lubelskim. Podłódzki Lutomiersk i Olsztyn k. Częstochowy status miasta uzyskały ponownie – po tym, jak straciły go w 1870 r. w wyniku represji carskich po powstaniu styczniowym. Władze obu miejscowości odzyskanie praw miejskich traktują jako sprawiedliwość dziejową i upatrują w nim szansę na szybszy rozwój. Miejscowości będą teraz lepiej postrzegane przez inwestorów, łatwiejsza będzie ich promocja; mogą liczyć na pieniądze z powiatu i województwa m.in. na modernizację dróg, budowę instytucji oraz dodatkowe środki dla małych miast.
w.d.

SONDAŻ
Nieprzygotowani do rządzenia

Sondaże wskazują, że partie opozycyjne byłyby w stanie zbudować większość parlamentarną. Dobrze byłoby jednak najpierw powiedzieć wyborcom – po co. Zdecydowana większość badanych przez IBRiS uważa, że opozycja nie jest obecnie gotowa do przejęcia władzy – taką opinię wyraża 63,6% Polaków, a zaledwie 25% uważa inaczej. Oznacza to, że duża część wyborców opozycji nie wierzy w jej siłę sprawczą. Wśród zwolenników obecnie rządzących w gotowość opozycji do przejęcia władzy wierzy zaledwie 3% badanych, a 77% jest przeciwnego zdania, co nie powinno dziwić. A co uważają osoby chcące głosować na opozycję? W tej grupie 43% badanych wierzy w gotowość do przejęcia władzy przez KO, PSL, Polskę 2050 i Lewicę, ale aż 51% w to nie wierzy. W kolejnych grupach – niezdecydowanych i niegłosujących – po myśli opozycji wypowiada się tylko po 21% badanych.
j.k.

KANADA
Cywilizacja śmierci

Obrońcy życia alarmują, że prawo w Kanadzie zakaże im wszelkich działań w obronie nienarodzonych dzieci przed budynkami, gdzie ma miejsce proceder ich zabijania – informuje Nasz Dziennik. Z informacji opublikowanych przez gazetę wynika, że Izba Gmin Kanady przyjęła ustawę, która przewiduje karę do 10 lat więzienia dla każdego, kto „próbuje uniemożliwić lekarzowi czy pielęgniarce wykonywanie swoich obowiązków lub umyślnie utrudniać i ingerować w legalny dostęp innej osoby do ośrodka aborcyjnego”.
j.k.