Anna Wyszyńska: Rekomendacji na temat zdrowego stylu życia udzieliła ostatnio Naczelna Izba Lekarska wraz z Rzecznikiem Praw Pacjenta. Jakich?

Dr n. med. Jacek Kozakiewicz: Zawarte są one w dokumencie „Niezbędne dla zdrowia”. Jest to zbiór 10 najważniejszych zasad mówiących o tym, jak mądrze i racjonalnie dbać o zdrowie. Wspólny głos środowiska lekarskiego i przedstawiciela pacjentów, propagujący podstawowe zasady zdrowego stylu życia, jest pierwszym tego typu dokumentem. Żyjemy w dobie reklam, promowania różnych produktów, tworzenia iluzji, że np. jakiś niewiadomego pochodzenia produkt czy suplement zapewnią nam fantastyczną kondycję. Tymczasem już w latach 70. ubiegłego wieku kanadyjski minister zdrowia Marc Lalonde wyróżnił cztery obszary, które mają wpływ na jakość naszego zdrowia. Stwierdził on, że w 53% zależy ono od stylu naszego życia, czyli od tego, jak sami postępujemy. Na drugim miejscu (21%) wymienił wpływ środowiska, dalej czynniki genetyczne (16%) oraz organizację opieki zdrowotnej i medycynę naprawczą, której wpływ oszacował zaledwie na 10%. Z tych założeń wychodzą zasady, które znalazły się w naszym dokumencie. Ich kolejność nie jest przypadkowa. Pierwsza, podstawowa zasada brzmi: „Dbaj o zdrowie – zdrowie jest najważniejsze”.

Wydaje się to oczywiste.

Zwracamy uwagę na słowo „dbaj” – czyli w każdej sytuacji postępuj prozdrowotnie, zdobywaj wiedzę o zdrowiu, korzystaj z badań profilaktycznych, pamiętaj, że zdrowie jest fundamentem innych działań. Mówiąc kolokwialnie – nie licz na innych, ale przede wszystkim na siebie. Druga rekomendacja brzmi: „Bądź aktywny fizycznie i zdrowo się odżywiaj”. Promowanie aktywności fizycznej w sytuacji, gdy coraz więcej czasu spędzamy przed komputerem czy telewizorem, jest konieczne.

Już lekarz króla Stefana Batorego twierdził, że żaden lek nie zastąpi ruchu.

Nawet najprostsze formy aktywności: energiczny marsz czy gimnastyka uruchamiają pompę mięśniową, pobudzają układ krążenia i układ oddechowy. Ćwiczyć można w domu; prawie każdy może wykonywać przysiady i skłony. Aktywność fizyczna jest konieczna zarówno w profilaktyce chorób, jak i w ich przebiegu. Jest zalecana np. w chorobach układu krążenia, astmie, nadciśnieniu i innych. Ważna jest jednak systematyczność. W tym samym punkcie jest także mowa o zdrowym odżywianiu, czyli stosowaniu diety odpowiedniej do wieku i stanu zdrowia, zbilansowanej, bogatej w warzywa i owoce. Diety, w której staramy się eliminować produkty wysoko przetworzone i zawierające chemiczne dodatki.

Kolejnym filarem naszego zdrowia jest rezygnacja z używek. Chcesz być zdrowy: nie pal papierosów, nie zażywaj narkotyków, dopalaczy, ogranicz spożycie alkoholu. Negatywny wpływ dymu tytoniowego jest powszechnie znany, a jednak tak wiele osób pali, a skutkiem tej lekkomyślności są nowotwory i wiele innych chorób. Podobnie wygląda sprawa z narkotykami i dopalaczami, a także z nadużywaniem alkoholu, o którym wiemy, że spożywany w nadmiarze jest szkodliwy dla układu nerwowego, wątroby i innych narządów.

Kolejne zalecenie: „Korzystaj ze szczepień ochronnych i badań profilaktycznych”.

Mamy dwa rodzaje szczepień: obowiązkowe i dobrowolne. Co do szczepień obowiązkowych – nie powinno być żadnej dyskusji. Decyzję o szczepieniach dobrowolnych podejmuje osobiście pacjent. Nie mylmy jednak wolności z samowolą i sytuacją, kiedy kierując się wolnością wyboru, nie liczymy się z dobrem innych.

Do pozostałych zasad wrócimy w kolejnym odcinku poradnika.